W miastach na całym świecie rośnie zapotrzebowanie na rozwiązania, które pozwolą sprawniej zarządzać transportem, bezpieczeństwem czy dostawami energii przy stale rosnącej liczbie mieszkańców. Odpowiedzią na te potrzeby stają się rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. AI pozwala analizować ogromne zbiory danych i wspiera podejmowanie decyzji w czasie rzeczywistym, dzięki czemu miasto może działać szybciej i sprawniej.

W coraz większej ilości miast, zarówno w Polsce, jak i za granicą, stosuje się takie technologie, aby poprawić komfort życia mieszkańców. W kolejnych częściach artykułu omówimy, czym jest smart city, jakie obszary miejskiego życia wspiera AI i jakie korzyści oraz wyzwania wiążą się z tym kierunkiem rozwoju.

Czym jest smart city?

Smart city to miasto, które wykorzystuje technologię cyfrową i dane w celu podniesienia jakości życia mieszkańców, zwiększenia efektywności usług publicznych oraz wspierania zrównoważonego rozwoju. Kluczowym elementem tej koncepcji jest integracja różnych źródeł informacji, np. czujników środowiskowych czy systemów transportowych, i przekształcanie ich w wiedzę, która wspiera lepsze decyzje władz miejskich. Inteligentne miasto to przede wszystkim środowisko, w którym dane i technologia pracują na rzecz mieszkańców, pomagając ograniczyć zużycie energii, zmniejszyć poziom emisji spalin i poprawić mobilność.

Rosnąca urbanizacja sprawia, że takie podejście staje się koniecznością. Bez wsparcia zaawansowanych technologii infrastruktura i usługi publiczne nie będą w stanie sprostać potrzebom ludzi mieszkających w mieście. AI w tym kontekście pozwala miastom reagować na rosnące obciążenia w czasie rzeczywistym.

Kluczowe obszary zastosowań AI w miastach

Transport i mobilność oraz związana z nimi infrastruktura to jedno z najważniejszych pól wykorzystania AI w inteligentnych miastach. Dobrym przykładem jest Barcelona, uznawana za jedno z najbardziej zaawansowanych inteligentnych miast w Europie. Miasto zainstalowało 10 000 inteligentnych latarni ulicznych, które dostosowują natężenie światła do aktualnego ruchu. Dzięki temu zużycie energii spadło o około 30%. Oprócz tego, te latarnie są wyposażone w czujniki zbierające informacje o jakości powietrza i poziomie hałasu, które są następnie analizowane z wykorzystaniem AI.

AI wspiera też mobilność mieszkańców Barcelony. Tablice na przystankach komunikacji miejskiej pokazują aktualne czasy przyjazdu, co zwiększyło zaufanie do transportu publicznego i sprawiło, że korzysta z niego o 15 procent więcej osób niż wcześniej. Ważną rolę odgrywa również system rowerów miejskich Bicing, obejmujący sześć tysięcy rowerów dostępnych w ponad czterystu stacjach. Każdego roku realizowanych jest w nim ponad 14 milionów wypożyczeń, co znacząco odciąża ulice miasta i poprawia jakość powietrza. Równolegle rozwijana jest sieć ładowarek do pojazdów elektrycznych, obejmująca ponad pięćset punktów.

AI jest używane także do zarządzania energią w miastach. Dzięki analizie danych o zużyciu prądu możliwe jest prognozowanie zapotrzebowania i bardziej efektywne wykorzystywanie zasobów. Inteligentne technologie pozwalają na bieżąco kontrolować obciążenia sieci energetycznych, co pomaga ograniczać straty energii. W nowszych projektach budynków AI jest integrowana z tzw. inteligentnymi sieciami energetycznymi. Rozwiązania te pozwalają np. automatycznie dostosowywać zużycie energii w budynkach komercyjnych.

Kolejnym obszarem zastosowania sztucznej inteligencji w miastach jest bezpieczeństwo i reagowanie na sytuacje kryzysowe. Algorytmy analizy obrazu i danych środowiskowych umożliwiają np. szybsze wykrywanie wypadków, pożarów czy niebezpiecznych zjawisk pogodowych. Przykładowo, w Lizbonie wdrożono system, który dzięki sztucznej inteligencji pozwala oceniać ryzyko katastrof naturalnych i planować działania ewakuacyjne w czasie rzeczywistym.

Sztuczna inteligencja znajduje zastosowanie także w zdrowiu publicznym i w usługach komunalnych. Analizując dane środowiskowe, AI może monitorować jakość powietrza, wody czy poziom hałasu w przestrzeni miejskiej, a następnie dostarczać danych dla polityki lokalnej. Takie systemy mogą zwiększać efektywność działań prewencyjnych w ochronie zdrowia.

Przykłady wdrożeń w Polsce i na świecie

W Polsce coraz więcej miast wdraża rozwiązania, które wpisują się w koncepcję smart city i wykorzystują sztuczną inteligencję. Dobrym przykładem jest Gdynia, pierwsze miasto w Europie Wschodniej z certyfikatem ISO 37120 potwierdzającym zaawansowane zarządzanie jakością życia mieszkańców. W mieście działa system TRISTAR, który integruje sygnalizację świetlną z analizą natężenia ruchu, zwiększając przepustowość dróg. Gdynia udostępnia również zestawy danych dotyczących funkcjonowania metropolii poprzez portal Open Data, a dodatkowo rozwija Urban Lab – przestrzeń współpracy mieszkańców, ekspertów i administracji nad nowymi inteligentnymi rozwiązaniami.

W Warszawie władze pracują nad etycznym i odpowiedzialnym wdrażaniu sztucznej inteligencji w administracji. Stolica opracowała „Standardy etycznego stosowania generatywnej AI w administracji”, przygotowane we współpracy z ekspertami z nauki, biznesu i samorządu. Dokument określa zasady bezpiecznego korzystania z modeli językowych w urzędzie i stanowi pierwszy tego typu przewodnik w kraju.

Wrocław, jako pierwsze na świecie miasto, wykorzystało technologię satelitarną w połączeniu z algorytmami analizy danych do weryfikacji powierzchni nieruchomości i uszczelnienia systemu podatkowego, co przełożyło się na znaczący wzrost wpływów budżetowych. Innym przykładem zastosowania sztucznej inteligencji przez to miasto jest predykcyjny system monitorowania infrastruktury wdrożony przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji. Dzięki AI, ten system potrafi wykrywać potencjalne awarie sieci wodociągowej zanim do nich dojdzie. Rozwiązanie zdobyło nagrodę Best Digital Transformation podczas Data Economy Innovators Awards.

Kraków inwestuje w rozwój własnego inteligentnego systemu transportu. Dzięki unijnemu dofinansowaniu miasto wdraża inteligentne sygnalizacje z priorytetem dla komunikacji zbiorowej, monitoring buspasów i nowoczesną informację pasażerską, co ma przełożyć się na skrócenie czasu podróży i mniejszą emisję spalin.

Jeśli chodzi o przykłady spoza naszego kraju, to na wyróżnienie zasługuje Barcelona, której przykładowe rozwiązania opisywaliśmy we wcześniejszej sekcji.

Inne miasto – Singapur – rozwija projekt Virtual Singapore, czyli cyfrowego bliźniaka miasta, który w interaktywnej formie integruje dane urbanistyczne, środowiskowe i społeczne. Platforma służy do symulacji, planowania przestrzennego i przewidywania skutków zmian klimatycznych, a także jest udostępniana badaczom i firmom do testowania innowacyjnych rozwiązań.

Zurych wykorzystuje sztuczną inteligencję i rozszerzoną rzeczywistość (AR), by usprawnić planowanie przestrzenne. W administracji miejskiej stosowane są cyfrowe bliźniaki (digital twins) oraz AR — dzięki nim projektanci mogą zwizualizować nowe budynki, infrastrukturę i systemy podziemne w kontekście istniejącego otoczenia, a także symulować wpływ takich czynników jak hałas, zanieczyszczenia czy ryzyko powodzi.

To tylko niektóre z wielu przykładów. Inteligentne miasta rozwijają się na całym świecie, a projekty związane z transportem, energią czy bezpieczeństwem są coraz częściej integralną częścią miejskich strategii rozwoju.

A jak Polska wypada na tle reszty świata? Nasze miasta zaczynają być zauważane w międzynarodowych rankingach smart city. W IMD Smart City Index 2025 Warszawa zajęła 28. miejsce na świecie, wyprzedzając m.in. Nowy Jork i Berlin. Kraków został wyróżniony w raporcie European Cities & Regions of the Future 2024, gdzie znalazł się na 4. pozycji wśród dużych miast Europy. Z kolei Wrocław wysoko plasuje się w rankingach gotowości technologicznej i rynku pracy w sektorze technologicznym.

Globalną czołówkę zestawienia IMD tworzą natomiast Zurych, Oslo i Genewa, uznawane za miasta najlepiej łączące nowoczesną infrastrukturę z wysoką jakością życia.

Choć wciąż daleko nam do tej elity, rosnące pozycje Warszawy, Krakowa i Wrocławia pokazują, że polskie metropolie coraz mocniej zaznaczają swoją obecność w globalnym ekosystemie inteligentnych miast.

Korzyści i wyzwania

Rozwój inteligentnych miast z wykorzystaniem AI przynosi wiele korzyści, które bezpośrednio odczuwają mieszkańcy. Przede wszystkim poprawia się jakość życia – krótszy czas dojazdu, czystsze powietrze czy szybsza reakcja służb.

Miasta wdrażające rozwiązania oparte na AI mogą osiągać także znaczące oszczędności, zarówno w zakresie zużycia energii, jak i kosztów utrzymania infrastruktury.

Ważny jest także aspekt środowiskowy. Inteligentne zarządzanie energią i transportem pomaga redukować poziom emisji spalin, wspiera klimat i zwiększa efektywność wykorzystania zasobów.

Jednak wdrożenia takich systemów niosą też wyzwania. Najczęściej wymienia się kwestie prywatności i ochrony danych – analiza obrazu, monitoring środowiskowy czy integracja danych z różnych źródeł wymagają odpowiednich regulacji i społecznej akceptacji. Barierą może być także wysoki koszt implementacji i utrzymania systemów.

Inteligentne miasta mogą nieść także ryzyko uzależnienia od dostawców technologii, a w przypadku awarii lub cyberataku skutki mogą być szczególnie dotkliwe. Dlatego coraz większą wagę przykłada się do kwestii bezpieczeństwa cyfrowego.

Podsumowanie

Sztuczna inteligencja jest ważnym elementem w rozwoju inteligentnych miast. Dzięki niej samorządy mogą skuteczniej zarządzać transportem, energią, bezpieczeństwem czy usługami komunalnymi. Przykłady z Polski i ze świata pokazują, że technologie AI wpływają na codzienne funkcjonowanie miast, a w kolejnych latach ich rola będzie tylko rosła.

Wdrożenia te skutkują jednak nie tylko korzyściami, ale też wyzwaniami. Ochrona danych, koszty implementacji czy ryzyko cyberataków to kwestie, które muszą być brane pod uwagę przy planowaniu nowych projektów. Kluczowe znaczenie ma równowaga: z jednej strony pełne wykorzystanie potencjału AI, a z drugiej odpowiedzialne i bezpieczne podejście do jej implementacji.

Dobrze zaprojektowane inteligentne miasto to nie tylko technologia, lecz przede wszystkim przestrzeń, w której mieszkańcy mogą żyć wygodniej i bezpieczniej. AI jest w tym procesie narzędziem, ale kierunek rozwoju zależy od decyzji ludzi, którzy je projektują i wdrażają.