Działanie samochodu w coraz większym stopniu zależy od oprogramowania. O jego możliwościach w niektórych przypadkach decydują obecnie dane i systemy wykorzystujące sztuczną inteligencję. AI wspiera projektowanie i produkcję samochodów, pomaga analizować stan pojazdu, wspiera kierowcę i pozwala rozwijać systemy autonomicznej jazdy.
Coraz więcej funkcji można rozwijać i aktualizować za pomocą oprogramowania, a pojazd staje się platformą, na której działają różne modele AI. Dotyczy to zarówno systemów bezpieczeństwa i wspomagania kierowcy, jak i asystentów głosowych, diagnostyki czy zarządzania energią w samochodach elektrycznych.
Najbardziej zaawansowane zastosowania AI znajdziemy w autonomicznej jeździe, ale to tylko jeden z elementów większej zmiany zachodzącej w branży motoryzacyjnej. W tym artykule opisujemy, gdzie AI jest obecnie wykorzystywana, jak uczy się prowadzić samochód czy w jaki sposób wpływa na bezpieczeństwo.
Projektowanie i produkcja samochodów
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana już na etapie projektowania samochodu. Modele AI pomagają analizować duże zbiory danych, porównywać warianty konstrukcji i wspierać inżynierów w ocenie projektowanych rozwiązań. Coraz większe znaczenie mają również symulacje i cyfrowe bliźniaki, które pozwalają testować zachowanie produktu lub procesu jeszcze przed rozpoczęciem fizycznej produkcji. Cyfrowe bliźniaki, zaawansowane systemy percepcji, robotyka i analiza danych przemysłowych są jednymi z ważnych obszarów rozwoju AI w inteligentnej produkcji.

Sztuczna inteligencja może być stosowana także bezpośrednio na liniach produkcyjnych. Systemy wykorzystujące uczenie maszynowe mogą analizować dane z maszyn i urządzeń, wykrywać nieprawidłowości oraz wspierać kontrolę jakości. W połączeniu z danymi z całego procesu produkcyjnego pozwala to szybciej wykrywać problemy i reagować na nie, zanim doprowadzą do przestoju lub wad produktu. W przypadku produkcji samochodów znaczenie ma również predykcyjne utrzymanie maszyn. AI może rozpoznawać oznaki zbliżającej się awarii na podstawie parametrów pracy urządzeń, takich jak temperatura czy drgania.
Przykładem szerszego wykorzystania AI jest Hyundai Motor Group. Grupa wykorzystuje AI zarówno w badaniach i rozwoju, jak i w produkcji i obsłudze. Firma podkreśla również znaczenie danych pochodzących z samochodów, zakładów produkcyjnych i procesów projektowych.
Oznacza to, że AI może być obecna na wielu etapach powstawania samochodu: przy projektowaniu, symulacji i przygotowaniu do produkcji, kontroli jakości i utrzymaniu fabryki. Co ważne, te zastosowania nie wymagają autonomicznego samochodu. AI może ulepszać proces powstawania pojazdu, nawet jeśli sam samochód pozostaje całkowicie “tradycyjny” pod względem sposobu prowadzenia.
Sztuczna inteligencja w samochodzie
Jednym z ważniejszych obszarów wykorzystania AI w samochodach są systemy wspomagania kierowcy, czyli ADAS (Advanced Driver Assistance Systems). Obejmują one np. ostrzeganie przed kolizją, automatyczne hamowanie awaryjne, monitorowanie pasa ruchu, adaptacyjny tempomat czy aktywne utrzymywanie samochodu na pasie. W zależności od zastosowanej technologii system może jedynie ostrzegać kierowcę albo również samodzielnie wykonać określoną reakcję, np. zahamować lub poprawić tor jazdy.

AI jest w takich systemach wykorzystywana przede wszystkim do interpretowania danych z czujników. Kamery, radary czy lidary przekazują informacje o otoczeniu pojazdu. Modele AI pomagają rozpoznawać obiekty, określać ich położenie i śledzić ich ruch. Samochód może dzięki temu nie tylko „widzieć” otoczenie, ale również oceniać, czy sytuacja wymaga reakcji.
To właśnie odróżnia współczesne systemy wspomagania od prostych mechanizmów reagujących na pojedynczy sygnał. Samochód musi uwzględnić jednocześnie wiele informacji: położenie innych pojazdów, ich prędkość, przebieg drogi, oznaczenia pasa czy obecność pieszych. W bardziej zaawansowanych rozwiązaniach AI pomaga również przewidywać, co może wydarzyć się za chwilę, i na tej podstawie wybrać odpowiednią reakcję.
Ważne jest przy tym rozróżnienie między wspomaganiem kierowcy a autonomiczną jazdą. W systemach wspomagających kierowca nadal odpowiada za prowadzenie i musi stale monitorować sytuację na drodze, nawet jeśli samochód jednocześnie steruje kierunkiem jazdy oraz przyspieszaniem i hamowaniem.
Przy wyższych poziomach automatyzacji rola AI staje się znacznie większa. System musi samodzielnie obserwować otoczenie, przewidywać zachowanie innych uczestników ruchu, planować własny ruch i odpowiednio sterować samochodem. Na tym poziomie nie wystarczy już więc rozpoznawanie obiektów. AI musi uczestniczyć w całym procesie podejmowania decyzji dotyczących jazdy.
Jak AI uczy się prowadzić samochód?
Samochód autonomiczny nie otrzymuje po prostu zestawu instrukcji opisujących każdą możliwą sytuację na drodze. Liczba takich sytuacji byłaby praktycznie nieograniczona. Zamiast tego modele AI uczą się na podstawie dużych ilości danych pochodzących z rzeczywistej jazdy, symulacji oraz specjalnie przygotowanych scenariuszy treningowych.
Podczas jazdy samochód rejestruje informacje z kamer, radarów, lidarów i innych czujników. Dane pokazują nie tylko to, co znajduje się wokół pojazdu, ale również jak zmienia się sytuacja w czasie. Model może dzięki temu uczyć się zależności między obserwowanym otoczeniem a zachowaniem samochodu. W bardziej zaawansowanych systemach uczenie obejmuje również przewidywanie ruchu innych uczestników drogi i planowanie własnego ruchu. Przegląd badań Ranging from prediction to planning via machine learning approaches for autonomous driving: a survey wskazuje właśnie percepcję otoczenia, predykcję zachowania innych uczestników i planowanie poruszania się jako kluczowe elementy współczesnych systemów autonomicznej jazdy.
Problemem jest jednak to, że większość przejechanych kilometrów nie dostarcza modelowi szczególnie trudnych przypadków. Samochód może tysiące razy przejechać przez skrzyżowanie, zatrzymać się na czerwonym świetle czy poruszać się po autostradzie. Znacznie rzadziej spotka natomiast przewrócony przedmiot na drodze, nietypowe zachowanie pieszego, bardzo trudne warunki pogodowe czy nietypową konfigurację ruchu. Te rzadkie sytuacje określa się jako edge cases albo long tail. Firma Mobileye zwraca uwagę na swoim blogu, że samo zwiększanie ilości danych nie rozwiązuje tego problemu, ponieważ najbardziej istotne dla bezpieczeństwa przypadki występują właśnie bardzo rzadko.
Dlatego ważną częścią procesu stają się symulacje. Zamiast czekać, aż konkretny przypadek pojawi się na prawdziwej drodze, można stworzyć jego wirtualną wersję i sprawdzić zachowanie samochodu w kontrolowanych warunkach. Waymo wykorzystuje w tym celu własny World Model (oparty na Google DeepMind Genie 3), który pozwala generować realistyczne scenariusze jazdy i testować system w wirtualnym środowisku. Firma podaje, że jej autonomiczny system przejeżdża miliardy wirtualnych kilometrów, zanim określone sytuacje pojawią się w rzeczywistym ruchu.
Jeszcze bardziej zaawansowane podejście polega na wyszukiwaniu konkretnych słabości modelu i tworzeniu danych właśnie dla nich. Mobileye opisuje system Meteor, który analizuje ogromne zbiory danych z jazdy i wyszukuje powtarzalne sytuacje, w których system może popełniać błędy. Następnie narzędzie Genario może generować ich symulowane warianty, zmieniając m.in. warunki pogodowe, oświetlenie, położenie przeszkód czy układ drogi. Dzięki temu AI może być trenowana nie tylko na kolejnych losowych kilometrach, ale na przypadkach, w których wcześniej wykryto problem.
Proces uczenia nie kończy się więc w momencie, gdy model zaczyna poprawnie reagować na typowe sytuacje. System musi być stale testowany, a znalezione błędy mogą prowadzić do kolejnych rund treningu.
To właśnie sprawia, że autonomiczna jazda jest znacznie trudniejszym zadaniem niż samo rozpoznawanie obiektów. AI musi nauczyć się funkcjonować w świecie, który jest zmienny, częściowo nieprzewidywalny i pełen sytuacji, których wcześniej nie widziała. A skoro samochód ma podejmować decyzje w takich warunkach, pojawia się najważniejsze pytanie: jak sprawdzić, czy jego decyzje są wystarczająco bezpieczne? To prowadzi nas do kolejnego obszaru zastosowania AI — bezpieczeństwa na drodze.
Sztuczna inteligencja a bezpieczeństwo na drodze
Bezpieczeństwo jest jednym z najtrudniejszych aspektów wykorzystania AI w samochodach. W przypadku systemu autonomicznego nawet pojedynczy błąd może mieć poważne konsekwencje. Dlatego modele AI muszą nie tylko poprawnie rozpoznawać otoczenie, ale także oceniać ryzyko i odpowiednio wcześnie reagować na sytuacje, które mogą prowadzić do kolizji.
Sztuczna inteligencja może analizować zachowanie innych uczestników ruchu i przewidywać, jak sytuacja może się rozwinąć w kolejnych sekundach. Dotyczy to zarówno samochodów, jak i pieszych czy rowerzystów. Badania prowadzone na dużych zbiorach danych z rzeczywistej jazdy pokazują, że modele uczenia maszynowego mogą wykorzystywać informacje o wcześniejszym zachowaniu uczestników ruchu do przewidywania ryzyka kolizji. Dzięki temu system nie musi czekać, aż zagrożenie stanie się oczywiste, ale może wcześniej ocenić, że dana sytuacja wymaga szczególnej ostrożności.
Bezpieczeństwo nie dotyczy wyłącznie samochodów autonomicznych. AI jest wykorzystywana również w systemach monitorowania kierowcy. Kamery umieszczone wewnątrz pojazdu mogą analizować np. kierunek patrzenia, pozycję głowy czy oznaki zmęczenia i rozproszenia. System może wtedy ostrzec kierowcę. W ten sposób AI analizuje nie tylko sytuację na drodze, ale również stan osoby, która znajduje się za kierownicą.
Kolejnym wyzwaniem jest sprawdzanie, dlaczego AI podjęła konkretną decyzję. W tradycyjnych systemach łatwiej prześledzić zależność między określonym sygnałem a reakcją samochodu. W przypadku złożonych modeli uczenia maszynowego sposób podejmowania decyzji może być znacznie trudniejszy do zinterpretowania. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy samochód zachowa się inaczej, niż oczekiwał kierowca.
Badanie Explainable deep learning improves human mental models of self-driving cars opublikowane we wrześniu 2026 roku pokazało, że wyjaśnienia decyzji systemu AI mogą poprawiać zdolność człowieka do przewidywania zachowania autonomicznego samochodu. W badaniu system CW-Net wskazywał zrozumiałe dla człowieka przyczyny działania modelu, takie jak zbliżanie się do zatrzymanego pojazdu czy obecność rowerzysty.
Bezpieczeństwo autonomicznej jazdy nie sprowadza się więc do pytania, czy AI potrafi prowadzić samochód. Równie ważne jest to, czy potrafi odpowiednio wcześnie rozpoznać zagrożenie, jak radzi sobie z rzadkimi sytuacjami i czy człowiek może zrozumieć jej zachowanie, gdy coś przebiega inaczej niż zwykle.
Samochód jako platforma AI – software-defined vehicle
Współczesny samochód coraz bardziej przypomina komputer wyposażony w układy mechaniczne niż tradycyjny pojazd, którego funkcje są w dużej mierze ustalone w momencie opuszczenia fabryki. Koncepcja software-defined vehicle (SDV) zakłada, że znaczna część możliwości samochodu jest określana przez oprogramowanie. Dzięki temu funkcje pojazdu mogą być rozwijane, zmieniane i dodawane już po jego zakupie.
Jednym z ważnych elementów tej koncepcji jest centralne przetwarzanie danych. Zamiast wielu niezależnych sterowników odpowiadających za pojedyncze funkcje, producenci coraz częściej projektują bardziej scentralizowaną architekturę. Pozwala ona wspólnie przetwarzać dane z różnych systemów samochodu i uruchamiać na nich bardziej złożone aplikacje oraz modele AI.
Ma to znaczenie również dla sztucznej inteligencji. Model działający w samochodzie może korzystać jednocześnie z danych pochodzących z kamer, radarów, systemów nawigacyjnych czy czujników monitorujących stan pojazdu. AI może dzięki temu obsługiwać nie tylko systemy wspomagania jazdy, ale również funkcje związane diagnostyką czy zarządzaniem energią.
Ma to wpływ także na sposób rozwijania samochodu. Tradycyjnie większość funkcji była ustalana przed sprzedażą pojazdu. W samochodach definiowanych programowo część aktualizacji można instalować zdalnie, za pomocą technologii over-the-air (OTA). Producent może w ten sposób poprawiać działanie istniejących funkcji, aktualizować modele AI czy wprowadzać nowe możliwości bez wymiany elementów mechanicznych.
Ważny jest przy tym obieg danych. Samochody mogą dawać informacje o swoim działaniu i zachowaniu w różnych warunkach. Dane te mogą być następnie wykorzystywane do testowania i ulepszania oprogramowania oraz modeli AI, a ich nowe wersje mogą być dostarczane do pojazdów za pomocą kolejnych aktualizacji.
Taką koncepcję rozwija np. Hyundai Motor Group, który wykorzystuje tzw. Data Flywheel w rozwoju autonomicznej jazdy. Mechanizm tworzy zamknięty cykl: dane zbierane z samochodów są wykorzystywane do trenowania i walidacji modeli AI, a ulepszone modele trafiają następnie do pojazdów, które generują kolejne dane. Hyundai uzupełnia ten proces o automatyczne wyszukiwanie trudnych przypadków, ciągłe trenowanie modeli oraz wirtualne testowanie różnych scenariuszy.
Software-defined vehicle nie oznacza więc wyłącznie większej liczby funkcji dostępnych z poziomu ekranu. To zmiana architektury samochodu, w której oprogramowanie staje się jednym z głównych elementów decydujących o jego możliwościach. AI jest częścią tego procesu, ponieważ pozwala analizować dane z pojazdu i jego otoczenia, podejmować decyzje oraz dostosowywać działanie wielu systemów.
Sztuczna inteligencja jako asystent kierowcy i pasażera
Sztuczna inteligencja w samochodzie nie musi odpowiadać wyłącznie za analizę drogi czy podejmowanie decyzji związanych z jazdą. Jest obecna również we wnętrzu pojazdu i jest częścią systemów, z którymi kierowca i pasażerowie mogą się komunikować. Użytkownik może prowadzić naturalną rozmowę z asystentem. System może interpretować bardziej złożone pytania, uwzględniać kontekst wcześniejszej rozmowy i pomagać w wykonywaniu kilku czynności jednocześnie.
Taki kierunek rozwija między innymi BMW. Producent ogłosił rozszerzenie BMW Intelligent Personal Assistant o technologię Amazon Alexa, dzięki czemu asystent ma wykorzystywać możliwości bardziej zaawansowanej AI w prowadzeniu rozmowy z użytkownikiem.
Podobnie jest w przypadku Waymo, choć w zupełnie innym kontekście. Firma wykorzystuje Gemini w swojej usłudze autonomicznego transportu, aby pasażerowie mogli zadawać pytania dotyczące podróży i otrzymywać informacje w konwersacyjnej formie.
AI może również wykorzystywać informacje o użytkowniku i sytuacji w samochodzie do personalizacji działania różnych systemów. Może zapamiętać preferowane ustawienia, takie jak temperatura czy pozycja fotela, a następnie dostosowywać samochód do konkretnego kierowcy.
Asystent AI może być czymś więcej niż kolejną funkcją prostego sterowania głosowego. Może pełnić rolę interfejsu łączącego użytkownika z coraz bardziej złożonym systemem samochodu. Zamiast samodzielnie przechodzić przez kolejne menu i ustawienia, kierowca lub pasażer może po prostu opisać, co chce zrobić, a AI pomoże znaleźć odpowiednią funkcję lub wykonać określone zadanie.
Diagnostyka, konserwacja i zarządzanie samochodem
Sztuczna inteligencja może analizować nie tylko otoczenie samochodu, ale również dane dotyczące jego działania. Czujniki i systemy pokładowe dają informacje o temperaturze, zużyciu energii, pracy poszczególnych podzespołów czy pojawiających się błędach. Analiza tych danych pozwala wcześniej wykrywać nieprawidłowości i przewidywać, kiedy może być potrzebna konserwacja lub naprawa.
Takie podejście określa się jako predykcyjną diagnostykę lub konserwację predykcyjną. Zamiast czekać na awarię albo wykonywać serwis wyłącznie według harmonogramu, system może obserwować stan pojazdu i szukać oznak wskazujących na zbliżający się problem. BMW wykorzystuje rozwiązania oparte na danych i AI, które pozwalają identyfikować istniejące i przewidywalne potrzeby serwisowe oraz przekazywać kierowcy odpowiednie informacje.
Informacja o wykrytym problemie może być następnie połączona z systemami obsługi klienta. Samochód może poinformować kierowcę o konieczności sprawdzenia konkretnego elementu, a w bardziej zintegrowanym systemie także przekazać dane do serwisu. Kierowca nie musi samodzielnie analizować wszystkich parametrów pojazdu. System może wskazać, że pojawiła się nieprawidłowość, ocenić jej znaczenie i pomóc zaplanować odpowiednie działanie.
W połączeniu z aktualizacjami OTA i architekturą software-defined vehicle tworzy to kolejny element samochodu rozwijanego przez cały okres jego użytkowania. AI może nie tylko pomagać prowadzić samochód, ale również obserwować jego stan, wspierać diagnostykę i dostarczać informacje potrzebne do jego dalszej eksploatacji.
Podsumowanie
Sztuczna inteligencja jest wykorzystywana w motoryzacji na wielu etapach, np. przy projektowaniu i produkcji samochodów, w systemach wspomagania kierowcy i przy autonomicznej jeździe, w diagnostyce, personalizacji i zarządzaniu pojazdem. Coraz większe znaczenie ma przy tym oprogramowanie, które pozwala rozwijać funkcje samochodu również po jego zakupie.
Kolejne zastosowania AI sprawiają, że samochód staje się coraz bardziej złożonym systemem, który potrafi analizować dane z otoczenia, uczyć się na podstawie doświadczeń, wspierać kierowcę i monitorować własny stan. Szczególnie widoczne jest to w rozwoju autonomicznej jazdy, ale AI znajduje zastosowanie również w innych funkcjach.
W kolejnych latach znaczenie takich rozwiązań będzie rosło wraz z rozwojem modeli AI, architektury software-defined vehicle i systemów autonomicznej jazdy. Można spodziewać się również coraz bardziej zaawansowanych asystentów, którzy będą lepiej rozumieć kontekst i łączyć różne funkcje samochodu.

